އިވެންޓް ރިކައުންޓު
ތިމާވެށީގެ ދިރުންތަކާއި އެ ދިރުންތަކުގެ މާހައުލާ ބެހޭ ގޮތުން ދިރާސާކުރުމަށް، ހަމީދިއްޔާ ސްކޫލުގެ ސައިންސް ކުލަބުގެ ދަރިވަރުން، މާލެ އަތޮޅު ދިއްފުށްޓަށް ދަތުރު ދިޔައީ 29 އޯގަސްޓު ވީ ހޮނިހިރު ދުވަހުއެވެ. ދަތުރުގެ މައިގަނޑު މަޤްޞަދަކީ ކުޅިތަކާއި މާހައުލުތަކުގައިވާ ދިރުންތައް ދެނެގަނެ، އެ މާހައުލުތަކުގެ ސިފަތައް ދެނެގަތުމެވެ.
ދަތުރުގެ ކަންކަން ފެށުނީ އެ ދުވަހުގެ ހެނދުނު 6:00 ގައެވެ. ދަރިވަރުންނާއި މުދައްރިސުން މާލޭގެ އުތުރު ޖެޓީ ސަރަހައްދަށް ޖަމާވުމަށްފަހު، ހާޒިރީ ބަލައި، ބޭނުންވާ ސާމާނު ހަމަތޯ ބެލުމަށްފަހު ދިއްފުށްޓަށް ދިޔުމަށް ފުރީ 6:30 ގައެވެ. ދަތުރު ކުރީ 28 މީޙުންގެ ޖާގައިގެ ބޮޑު ލޯންޗެއްގައެވެ. މޫސުން ރީތިވެފައި ކަނޑުވެސް ތެމާކޮށް އޮތުމުގެ ސަބަބުން ދަތުރުގެ މާޙައުލު ވަރަށް އުފާވެރިއެވެ. ހެނދުނު 7:15 ގައި ދިއްފުށްޓަށް ލެފުމާއެކު، އެންމެ ފުރަތަމަ ކުރިއަށްދިޔައީ ރައްކާތެރިކަމާ ބެހޭ ގޮތުން މަޢުލޫމާތު ދިނުމުގެ ބައެކެވެ. އެ މަޢުލޫމާތު ދިނީ އެ ރަށުގެ ކައުންސިލުގެ މުވައްޒަފުންނެވެ. އެއަށްފަހު، ދަރިވަރުން 4 ގްރޫޕަކަށް ބަހާލައި، ކޮންމެ ގްރޫޕަކަށް ޓީޗަރަކާއި އެ މާހައުލުގެ އާޖުފާޖު އެނގޭ އެ ރަށު މީހަކު ހަމަޖެއްސިއެވެ.
ދަތުރުގެ މެންދުރުކުރީގެ ވަގުތުތައް ޚާއްޞަކުރެވުނީ ޢަމަލީ ދިރާސާގެ މަސައްކަތްތަކަށެވެ. ކޮންމެ ގްރޫޕަކުން ވެސް އެ ގްރޫޕަކަށް ހަވާލުވި ސަރައްހަދުގެ ދިރުންތަކާއި އެ ދިރުންތައް އުޅޭ މާހައުލުގެ ސިފަތައް ދިރާސާކުރިއެވެ. އެއް ގްރޫޕުން ކުޅީގެ ސަރައްހައްދު ބެލިއެވެ. އަނެއް ގްރޫޕުން ކަނޑޫފަލުގެ ގަސްގަހާގެހީގެ ފަތްތަކާއި މޫތަކުގެ އަސާސީ ސިފަތައް ނޯޓުކޮށް، އެ ސަރަޙައްދުގައި އުޅޭ ތަފާތު ދޫނިސޫފާސޫފީގެ މަޢުލޫމާތު އެއްކުރިއެވެ. އެހެން ގްރޫޕަކުން ކުޅީގެ ފެނުގެ ކޮލިޓީ ޓެސްޓުކުރުމާއި، މާޙައުލުގައިވާ ތަފާތު ދިރުންތަކާ ބެހޭ މަޢުލޫމާތު ހޯދުމުގެ މަސައްކަތް ކުރިއަށްގެންދިޔައެވެ. މި މަސައްކަތުގެ ތެރެއިން ދަރިވަރުން ވަނީ ފޮތުން އެނގުނު އެތައް ކަމެއް ލޮލުން ދެކެ، އަތުންހިފައި ތަޖުރިބާކޮށްފައެވެ.
މެންދުރު 12:30 ގައި އެންމެން އެކުގައި މެންދުރުގެ ކެއުމަށް އަތިރިމަތީގައި ހުރި ހިޔާބޮޑު ގަހެއްގެދަށަށް ޖަމާވިއެވެ. ދަރިވަރުން ގެންދިޔަ ކާބޯތަކެތި އެކަކު އަނެކަކާ ހިއްސާކޮށް، ތަޖުރިބާގެ ވާހަކަތަކާއި މަޖާ ސަމާސާގައި ވަގުތު ހޭދަކުރިއެވެ. ކެއުމަށްފަހު، 1:30 ގައި ކުރިއަށްދިޔައީ ގްރޫޕްތަކުގެ މެދުގައި ބޭއްވުނު ސުވާލު މުބާރާތެކެވެ. މި މުބާރާތުގައި މުޅި ދުވަހު އެއްކުރެވުނު މަޢުލޫމާތުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ސުވާލުކުރެވުނުއިރު، ދަރިވަރުންގެ މެދުގައި ވަރަށް ވާދަވެރި އަދި ފޯރިގަދަ މާޙައުލެއް އުފެދިގެންދިޔައެވެ. އެއަށްފަހު، ރަށުގެ ތިމާވެށި ރައްކާތެރިކުރުމުގެ އަމަލީ ހަރަކާތެއްގެ ގޮތުން ގުދުރަތީ ސަރަޙައްދު ސާފުކުރުމުގެ އިޖުތިމާޢީ މަސައްކަތެއް ކުރިއަށްދިޔައެވެ. މީގެ ސަބަބުން ޕްލާސްޓިކް ކުނީގެ ނުރައްކާތެރިކަން ދަރިވަރުންނަށް އިތުރަށް އިޙްސާސް ކުރެވުނެވެ.
އިރުއޮއްސެން ކައިރިވެފައި ވަނިކޮށް، ހަވީރު 5:30 ގައި އެނބުރި މާލެ ދިޔުމަށް ލޯންޗުގައި ދަތުރުފެށިއެވެ. މުޅި ދުވަހު އަވީގައި އުޅުމުގެ ސަބަބުންނާއި ކުރެވުނު ބުރަ މަސައްކަތުން ވަރުބަލިވި ނަމަވެސް، އެންމެންގެ މޫނުމަތިންވެސް ފެންނުނީ އުފާވެރިކަމާއި، އާ މަޢުލޫމާތުތަކެއް ލިބުމުގެ ހިތްހަމަޖެހުމެވެ.
މި ދަތުރަކީ ހަމައެކަނި މުނިފޫހިފިލުވުމަށް ކުރެވުނު ދަތުރެއް ނޫނެވެ. މިއީ ދަރިވަރުންނަށް، ތިމާވެށި ރައްކާތެރިކުރުމުގެ މަޢުލޫމާތު ލިބުމުގެ އިތުރުން އެ ފަދަ މާހައުލުތައް ތަޖުރިބާކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބުނު ދަތުރެކެވެ.