ދަރިވަރުންގެ ދިރުން

Author: އެޑުމިން

  • އަޙްމަދު އަލީ: އީޖާދީ ދަނޑުވެރިޔެއް

    އަޙްމަދު އަލީ: އީޖާދީ ދަނޑުވެރިޔެއް

    12އޭ

    ސުވާލު

    ހދ.ފިނޭ އަޙްމަދު އަލީއަކީ ދަނޑުވެރިކަމުގެ ދާއިރާއިން މުޅި އަތޮޅުންވެސް ފާހަގަކޮށްލެވޭ ޒުވާނެކެވެ. އަތޮޅުގެ ހުރިހާ ރަށަކަށް ދަނޑުވެރިކަމުގެ އެކި ބާވަތްތައް ވިއްކަމުންދާ މި ޒުވާނާ ދަނޑުވެރިކަން ކުރަން ފެށީ ވަރަށް އާދައިގެ ގޮތަކަށެވެ. ނަމަވެސް މިހާރު އޭނާއަކީ މުޅި އަތޮޅުގައި ހުރި އެންމެ ބޮޑު ”ގްރީން ހައުސް“ގެ ވެރިޔާއެވެ. އަޙްމަދަކީ ދަނޑުވެރިކަމާގުޅޭ މައުލޫމާތު ހޯދާ، ގަސް އިންދުމުގައި ޒަމާނީ އާ ގޮތްތައް ބޭނުންކުރާ ޒުވާނެކެވެ. އެހެންކަމުން، މި ޝަހުސިއްޔަތުގެ މަސައްކަތަށް އަމާޒުކޮށް ފީޗަރއާޓިކަލެއް ލިޔާށެވެ.

    ————————————————————————————

    އަޙްމަދު އަލީ: އީޖާދީ ދަނޑުވެރިޔެއް

          ”އަހަރެންނަކީ އެއްވެސް އިރެއްގައި އާއިލާއާ ދުރުގައި މަސައްކަތްކުރާހިތްވާ މިހެއް ނޫން. އެއްފަހަރު ރިސޯޓުން ޗުއްޓީއެއް ނަގައިގެން އައިސް މިކަންތައް ފެށީ. އަދިވެސް މިހުރީ އޭރު އައި ގޮތަށް ރަށުގަ.“ ހިނިގަނޑެއް ޖަހާލަމުން އަޙްމަދު އަލީ އޭނާގެ ވާހަކަ ކިޔައިދޭން ފެށިއެވެ. ހދ. ފިނޭއަށް އުފަން އަޙްމަދު އަލީއަކީ ހދ. އަތޮޅާއި ކައިރި އެހެން އަތޮޅުތަކަށްވެސް ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ދަނޑުވެރިކަމުގެ ބާވަތްތައް ވިއްކާ ޒުވާނެކެވެ.

          ”އަހަރެން ވެސް އެންމެ ފުރަތަމަ ގަސް އިންދީ ބިންގަނޑުގައި ގަސް ޖަހައިގެން. މިހާރު ޔޫޓިއުބާއި އެކި ލިޔުންތައް ބަލައިގެން މި ބޭނުން ކުރަނީ ހައިޑްރޯޕޮނިކް ސިސްޓަމެއް.“ އަޙްމަދު އަލީ ބުންޏެވެ.

           އަޙްމަދު އަލީއަކީ މުޅި އަތޮޅުގައިވެސް ހުރި އެންމެ ބޮޑު ”ގްރީންހައުސް“ގެ ވެރިޔާއެވެ. އޭނާގެ ގްރީންހައުސް ތަކުގައި ހައްދާ ބާވަތްތަކުގެ ތެރޭގައި ބަށްޓާއި، ލެޓިއުސް އަދި މިރުސް ހިމެނެއެވެ.

            ”ފެނުގައި އިންދާ ގަހަށް ބޭސް ޖަހާކަށް ނުޖެހޭ. އެހެންވީމާ ފެނުގައި ހައްދާ އެއްޗެހީގެ ރަހަވެސް މާ ރަނގަޅު. ދެން އަހަރެންނަށް ލިބޭ ހިތްހަމަ ޖެހުމެއް އެއީ ރައްކާތެރި ކާބޯތަކެތި މީހުންނަށް ފޯރުކޮށްދެވުމަކީ“ ފެނުގައި ގަސް އިންދަން އޭނާ ފެށި މައިގަނޑު ސަބަބު ކިޔައިދިނެވެ.

            އަޙްމަދު ބުނި ގޮތުގައި ދަނޑުވެރިކަން ދަސްކުރީ މީހުންނާއި ސުވާލުކޮށް އަމިއްލަޔަށްވެސް މަޢުލޫމާތު ހޯދައިގެންނެވެ. ”ހައިޑްރޮޕޯނިކްސް ނިޒާމެއް ގާއިމް ކުރަން ދަސްކުރީ ޔޫޓިއުބު ބަލައި އެކަން ތަޖުރިބާ ކޮށްގެން.“ އަޙްމަދު ދެކެ ގޮތުގައި ޝައުގުވެރިކަން ހުރިއްޔާ ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް ދަނޑުވެރިކަން ކުރެވިދާނެވެ.

             ”ދަނޑުވެރިކަން މިއީ ހަމަ ޒުވާނުން ކުރަން ރަނގަޅު މަސައްކަތެއް. މިއީ އަމިއްލަ މަސައްކަތުން ހަލާލު އާމްދަނީއެއް ހޯދަން ރަނގަޅު ކަމެއް.“ ދަނޑުވެރިކަން ފަށަން ބޭނުންވާ ޒުވާނުންނަށް އޭނާ ބުންޏެވެ.

             އަޙްމަދު އަލީގެ އަމާޒަކީ އޭނާގެ ދަނޑުވެރިކަން އަދިވެސް އިތުރަށް ތަރައްގީކުރުމެވެ.  

  • ހުއްސަރިބައިވި ދަތުރު

    ހުއްސަރިބައިވި ދަތުރު

    12އޭ

    ސުވާލު:

    ޒ. ޒައިދުފުށި އިންވެގެން އޮންނަ ޒ. ޒަކަރައިދޫއަށް މާޒިން އައްޔޫބީ ދަތުރުކުރީ، އެރަށުގައި އޮތް އޭނާގެ ގާތް ރަހްމަތްތެރިޔާ ޤާނިތު ސުލައިމާންގެ ކައިވެނީގެ ހަފްލާގައި ބައިވެރިވުމަށެވެ. މި ދަތުރު ވެގެން ދިޔައީ މާޒިން އައްޔޫބީއަށް ނަފްސާނީ ގޮތުން އަސަރުކުރި ދަތުރަކަށެވެ. މި ޙާދިސާއަށް ބިނާކޮށް، 25 ފޮޅުވަތާއި 30 ފޮޅުވަތަށްވުރެ ދިގު ނުވާނޭހެން ދަތުރުނާމާއެއް ލިޔާށެވެ!

    ހުއްސަރިބައިވި ދަތުރު

    ފަތިހުގެ ރަންދޯދިން ފަޒާ އަލިކޮށް ދުނިޔެ އައު ދުވަހަކަށް މަރުހަބާކީ އަހަރެން (މާޒިން އައްޔޫބީ) ހެނދުނު ހައެއް، ޖަހަނިކޮށް ބަނދަރު މަތީގައި ހުއްޓައެވެ. ޒ. ޒައިދުފުށި އިންވެގެންއޮތް ޒ. ޒަކަރައިދޫއަށް ދާ ލޯންޗުގެ އިންތިޒާރުގައި އަހަރެން ޖެޓީމަތީގައި ހުއްޓިލައިގެން ހުއްޓާ، ނެރުން ވަދެގެން އައީ އަހަރެން އިންތިޒާރު ކުރަމުން އައި ހިއްޗެ ނަމަކަށް ކިޔާ ލޯންޗެވެ. ލޯންޗަށް އަރައިގެން އަހަރެން ޒ. ޒަކަރައިދޫއަށް ދަތުރުފެށީ ލޯންޗުގެ ކައްޕިތާނާއި އެ ލޯންޗުގެ ފަޅުވެރިޔަކާ އެކުއެވެ. ލޯންޗުގެ އިންޖީނު ހިންގާލުމާއެކު އަހަރެން ޒ. ޒަކަރައިދޫއަށް ގޮސް ކުރާނެ ކަންތައްތަކާއި މެދު ވިސްނާލީމެވެ. އަދި ދަތުރަށް ގެންދާ ހުދު ގަމީހާ ނޫ ފަޓުލޫނު، އޮންނާނީ ދަބަސް ތެރޭގައި ރޫޖެހިފަ ބާވައޭ ވެސް ހިތަށްއެރިއެވެ. އަދި އެ ރަށުގައި އުޅޭ އަހަރެންގެ ލޯބިވެރިޔާ ޒައީދާ ފެންނާނެ ބާވައޭވެސް ހިތަށް އެރިއެވެ.    

    އެ ހިޔާލުގައި އިންދާ 6:30 ކަން ހާއިރު ޒ. ޒަކަރައިދޫ ނެރުން ލޯންޗު ވަދެ ބަނދަރުކުރިއެވެ. އެރަށު ޖެޓީ މަތީގައި އަހަރެން ހުއްޓާ، އަހަރެންގެ ގާތް އެކުވެރިޔާ ޤާނިތު ސުލައިމާން އަހަރެންގެ އިސްތިޤުބާލުގައި ހުރިތަން ފެނުނެވެ. ޤާނިތު ސުލައިމާނާއި އެއްކޮށް އޭނާ ސައިކަލު ފަހަތަށް އަރައިގެން ގޮސް މަޑުކޮށްލީ އޭނާގެ ގެ ކައިރީގައެވެ. އެ ގެޔަށް ދިޔައިރު ޤާނިތު ސުލައިމާންގެ މަންމަ ސައި ހަދާފައި ހުރުމުން ސައިކޮޅެއް ބޯލައިގެން އަހަރެން ނިދާލަން ދިޔައީމެވެ.

    ހޭލެވުނީ ގާތްގަނޑަކަށް 1:30 ވަނިކޮށެވެ. އެނދުން ތެދުވެގެން ގޮސް ފާހާނައަށް ވަދެ މެންދުރު ނަމާދަށް ވުޟޫ ކޮށްލައިން ނުކުންނަން ތަޅުގައި ހިފާލި އިރު، ތަޅުލެވިފައިކަން އަހަރެންނަށް އެނގުނެވެ. އަހަރެން ޤާނިތު ސުލައިމާނަށް ދެތިން ފަހަރު ގޮވުމުން ވެސް، ގޭގައި އެއްވެސް މީހެއްގެ ހިލަމެއް ނުވާތީ ހިތް ބިރުގަންނަން ފެށިއެވެ. މީހާއެކަށް އުދާސްވެ މާ ނޭވާ ލެވެން ފެށިއެވެ. ނޭވާ ނުލެވިގެން އުޅެނިކޮށް އަހަރެންގެ ލޮލުގައި އަޅައިގަތީ އެތާއިން ފެންލައިޓެވެ. އަހަރެން އަވަސް އަވަހަށް އެ ފެންލައިޓުތެރެއިން ނުކުތުމަށް ފާހާނަ ތަށިމައްޗަށް އަރައި، ފެންލައިޓު ތެރެއިން ދެމިގަންނަށް މަސައްކަތްކުރީމެވެ. ނަމަވެސް ވަކި ހިސާބަކުން އަހަރެންގެ އުނަގަނޑު ފެންލައިޓު ތެރޭ ތާށިވިއެވެ. ވަރަށް ހާލުން ފެންލައިޓު ތެރެއިން ނިކުމެ، ގަޑި ބަލާލި އިރު 3 ޖަހަން ކައިރި ވަނީއެވެ. އެނބުރި ކޮޓަރިއަށް ވަދެ ހަމަޖެހިލައިގެން ނަމާދު ކޮށް، ޤާނިތު ސުލައިމާންގެ ކައިވެނި ސަޔަށްދާން ތައްޔާރު ވެގެން މަގަށް ނުކުތީމެވެ.

    މިއީ ޒ. ޒަކަރައިދޫއަށް އަހަރެން އައި އެންމެ ފުރަތަމަ ފަހަރު ކަމުން ރަށުގެ އެތަން މިތަނަށް ބަލަމުން ދަނިކޮށް އަހަރެންނަށް ކައިވެނި ހަފްލާ އޮތް ތަނަށް، ދާންވީ މަގުއޮޅުނެވެ. އަނެއްކާވެސް އަހަރެންގެ ހިތް ބިރުގަންނަން ފެށިއެވެ. މުޅި މީހާ އޭރު ހުރީ ދާހިލި ތެމިފޯވެފައެވެ. އެކި ކޮޅުކޮޅަށް ބެލި އިރުވެސް ލޮލުގެ ފެނުން ގޮސް ޖެހެނީ ވަށައިގެން ހުރި ބަނބުކެޔޮ ގަސްތަކާއި، މިދިލި ގަސްތަކަށެވެ. އަހަރެން ބިރުގަނެފާހުރި ވަރުން ފޯނު ނަގާ ޤާނިތު ސުލައިމާނަށް ގުޅަން ފެށީމެވެ. އެކަމަކު އޭނާގެ ފޯނު އޮތީ ނިވާލާފައެވެ. ދެން އަހަރެން ގުޅީ އަހަރެންގެ ލޯބިވާ ޒައީދާއަށެވެ. އޭނާވެސް ފޯނު ނުނަގާތީ ބިރުން ތުރުތުރުއަޅާ ހާލު ކުރިޔަށް ދަނިކޮށް ނިކުމެވުނީ ހިމަ ގޯޅިގަނޑަކަށެވެ. އެމަގުން ކައިވެނި ހަފްލާއަކަށް،ދާ ކަހަލަ ގޮތަކަށް ހެދުން އަޅައިން ތިބި ބައެއް ފެނުމުން އަހަރެން އެ މީހުން ފަހަތުން ހިނގާފައި ދިޔައީމެވެ.

    ގޮނޑުދޮށުގައި އޮތް ޤާނިތު ސުލައިމާންގެ ކައިވެންޏަށް ދެވުން އިރު ގަޑިން 5:30 ވަނީއެވެ. ސަލާން ކުރާ ސަފު ފެށޭ ކޮޅުގައި ހުރި ބޯޑުގައި ޖަހާފައި ހުރި ނަންތައް އަހަރެންނަށް ކިޔާލެވުނީ ބޭއިޚްތިޔާރުގައެވެ. ބޯޑު ކިޔާލުމާއެކު އަހަރެންގެ ހިތުގެ ތެޅުން އަވަސްވެ، މާޔޫސްކަން ފެތުރެންފެށިއެވެ. އަހަރެންގެ ގާތް އެކުވެރިޔާ ޤާނިތު ސުލައިމާން ކައިވެނި ކުރީ އަހަރެންގެ ލޯބިވެރިޔާ ޒައީދާއާކަން އެނގުމުންނެވެ. ޤަބޫލުކުރަން ދަތިވެފައި ހުރީމައި ޝައްކުތައް ފިލުވާލަން މީހުންނާއި ސަލާންކުރަން ތިބި ޖޯޑަށް ބަލާލެވުނެވެ. ޝައްކުތަށް ފިލާގޮސް އަހަރެންނަށް ދެން ގިސްލާ ރޮވެން ފެށުނެވެ. އެގަޑީގައި ހިތްއެކަށް ފަޅައިގެން ދިޔަ ކަހަލައެވެ.

    ހުރެވުނު ތަނެއް، ކުރެވުނު ކަމެއް އަހަރެންނަކަށް ނޭނގުނެވެ. މީހާއެކަށް ނަފްސާނީކޮށްލި ކަހަލަ އިޙްސާސެއްވިއެވެ. ގިސްލަމުން ދުވަމުން ގޮސް އަހަރެންނަށް ހުއްޓެވުނީ ޒަކަރައިދޫ ބަނދަރު މަތީގައެވެ. އެވަގުތު ލޮލުގައި އަޅައިގަތީ އެތާ މީހަކާ ވާހަކަ ދައްކަން ހުރި  އަހަރެން މިރަށަށްއައި ހިއްޗެ ލޯންޗުގެ ކައްޕިތާނު ޖީބުގައި އޮތް ލޯންޗު ތަޅުދަނޑިފަށްޗެވެ. އެ ދަމައިގަނެގެން އަހަރެން ލޯންޗަށް އަރާ އިންޖީނު ހިންގާލީ ޒ. ޒަކަރައިދޫއަށް ދުވަހަކުވެސް ނައިސް، ލޯބިވެރިޔާއާއި އެކުވެރިޔާއާއި ގުޅުން ކަނޑާލަން އަޒުމު ކަނޑައަޅައިގެންނެވެ. ޒ. ޒައިދުފުށްޓަށް 8 ޖަހާއިރު އާދެވުނު އިރު އަހަރެންގެ އިސްތިޤުބާލުގައި ޕޮލިހުން ޖެޓީމަތީގައި ތިއްބެވެ.

  • ރޭޑިޔޯ ޑްރާމާ

    ރޭޑިޔޯ ޑްރާމާ

    އަޙުމަދު ރަޒާން އާދަމް، މުޙައްމަދު އައިމަން އާދަމް، މުޙައްމަދު އުނައިޝް، މަރިޔަމް އަޒްހާ މުޙައްމަދު- 12ސީ

    ސުވާލު:

    ރިފާއުއަކީ ވެޓަރަނަރީ ސައިންސް (ޖަނަވާރުތަކުގެ ބަލިތަކާ ބެހޭ) ދާއިރާއިން ރާއްޖެއިން ބޭރަށް ކިޔަވަންދާން ތައްޔާރުވެފައިވާ ޒުވާނެކެވެ. ސްކޮލާރޝިޕުގެ ދަށުން ރިފާއު ކިޔެވުމަށް ނިންމައިފައިވަނީ މެލޭޝިޔާގެ ޔުނިވާރސިޓީއަކުންނެވެ. މިއަދަކީ މެލޭޝިޔާއަށް ދިޔުމަށް ޓަކައި ރިފާއު މާލެ ދާން ހަމަޖެހިފައިވާ ދުވަހެވެ. ރިފާއު ފުރުވާލުމަށް އޭނާގެ އާއިލާ ކުޅުދުއްފުށި އެއާޕޯޓުގެ ފުރާ ގިމަތައިގައި ތިބެ،  ރިފާއު ފުރުމުގެ ކުރިން ޢާއިލާ މީހުން އޭނާ ގާތު ދައްކާނެ ވާހަކައަށް ބިނާކޮށް ރޭޑިޔޯ ޑްރާމާއެއްގެ މަންޒަރެއް ލިޔާށެވެ!

    މަންޒަރު       1   

    ތަނާއި ވަގުތު:    ކުޅުދުއްފުށި އެއާޕޯޓް / ހަވީރުގެ ވަގުތު

    ބައިވެރިން:      ރިފާއު

                 އައިމިނަތު (ރިފާއުގެ މަންމަ)

                 އާދަމް (ރިފާއުގެ ބައްޕަ)

                 ރަޒާނާ (ރިފާއުގެ ދައްތަ)  

    —————————————————————————————————————-

    އެފްއެކްސް:     (ޓްރޯލީ ދަމާ އަޑު، އުޅަނދުފަހަރު ދުއްވާ އަޑު، ދުރުދުރުން މީހުން ވާހަކަ ދައްކާ އަޑު)

    އައިމިނަތު:      (ދެރަވެފައި) ދަރިފުޅާ ރިފާއު. އެންމެފަހުން ފުރާ ދުވަސް ވެސް އައީ. ދަރިފުޅު ކުޑައިރުއްސުރެ ދެކެމުން އައި ހުވަފެންތައް ޙަޤީޤަތަކަށް ވާން ދެން އިރާދަކުރެއްވިއްޔާ މާ ގިނަ ދުވަހެއް ނެތް.

    ރިފާއު:        (މަޑުމޮޅި ރާގަކަށް) ލައްބަ މަންމާ. ހީވެސް ނުކުރަން މި ދުވަސް މިހާ އަވަހަށް އަތުވެދާނެ ކަމަކަށް. އެންމެނާ ހާދަ ދުރަކަށޭ ދާން ވެސް މި ޖެހެ-

    އާދަމް:        (އަވަސްއަވަހަށް) ބައްޕަމެންނާ ކިތަންމެ ދުރަށް ދާން ޖެހުނަސް އެއީ މައްސަލައެއް ނޫން. މިއަދު ލިބިފައިވާ ތިވާ ފަހި ފުރުސަތުގެ ބޭނުންހިފައި މުޖުތަމަޢު ބަލައިގަންނާނެ މީހަކަށް ދަރިފުޅު ވުމަކީ ބައްޕަގެ އުއްމީދު.

    އައިމިނަތު:      (ނަސޭހަތުގެ ރާގަށް) މަންމަގެ އުއްމީދަކީ ވެސް ހަމަ އެއީ. މަންމަމެން ފަޚްރުވެރިވާފަދަ ޚިދުމަތްތެރި މީހަކަށް ދަރިފުޅުވުން. މިކަމާމެދެ ކުޑަ ވެސް ޝައްކެއް މަންމަ ނުކުރަން.

    ރިފާއު:        (ޖޯޝުގައި) މަންމައާއި ބައްޕަ ތިޔަ ކުރާ ފޮނި އުއްމީދުތައް ހާސިލްކުރެވޭތޯ ހިތްވަރާއެކު އަޅުގަނޑު ވަރަށް މަސައްކަތްކުރާނަން. (ސަމާސާ ރާގަކަށް) އެނބުރި އައިސް މި ރަށުގައި ވެސް ވެޓް ކުލިނިކެއް ހުޅުވާނަނަން!

    އެފްއެކްސް:     އެންމެން އެކީ ހޭ އަޑު.
    އާދަމް:        (ސުވާލުގެ ރާގަކަށް) ކޮބާތަ ރަޒާނާ؟ މިހާރު އަންނަހާއިރު ވެއްޖެއެއް ނޫންތަ؟

    ރިފާއު:        (ކަންބޮޑުވެފައި) ދޮންތިއަށް ގުޅަންވީ ދޯ.

    އައިމިނަތު:      ގުޅާނެ ކަމެއް ނެތް… (ހެވިފައި) އެހެރަ އަންނަނީ.

    އެފްއެކްސް:     (ފޭޑް އިން) ފިޔަވަޅުތަކުގެ އަޑު.

    ރަޒާނާ:        (އަވަސް އަވަހަށް) ލަސްވީ ދޯ. ދޮންތި ޑިޔުޓީ ނިންމި ގޮތަށް ހަމަ ސީދާ މިތަނަށް މިއައީ.

    ރިފާއު:        (ސަމާސާ ރާގަކަށް) ނޫނޭ ގަޑިޔަށް ދޮންތިއަށް ތި އާދެވުނީ. ނަސީބެއްނު ފުރުމުގެ ކުރިން އާދެވުނު ކަން ވެސް.

    ރަޒާނާ:        (ސަމާސާ ރާގަކަށް) އާނ ދެން ހެވޭ. މިއޮތީ ދޮންތިގެ ފަރާތުން ރިފައްކޮއަށް އޮތް ހަދިޔާއެއް. ދޮންތި ކުރިން ބޭނުންކުރި ކެމެރާ މި. މެލޭއަށް ގޮސް ވާނެ ރީތި ފޮޓޯތައް ނަގަން.

    ރިފާއު:        (އުފާވެފައި) ޝުކުރިއްޔާ ދޮންތީ! ހުރިހާ ފޮޓޮއެއް ވެސް އެންމެ ފުރަތަމަ ފޮނުވާނީ ދޮންތިއަށް.

    އެފްއެކްސް:     ފުލައިޓް ޖައްސާ އަޑު.

    އާދަމް:        (ވިސްނައިދޭ ރާގަކަށް) މިހާރު ފުލައިޓަށް އަރާ ގަޑި ވެސް ކައިރިވީ ދޯ. ބައްޕަ ވާނެ ތުއްދޮންގެ ނަންބަރު ދަރިފުޅަށް ފޮނުވާފައި. އެ ގޭގައި ހުންނަ ދުވަސްކޮޅު ވާނެ އެ ގޭގެ އެންމެނާ ވީހާވެސް ގުޅިގެން އުޅެން. ދަރިފުޅަށް މާލެ ދެވުނީމަ ގުޅާތި!

    އައިމިނަތު:      (ނަސޭހަތުގެ ރާގަކަށް) ދަރިފުޅު ގާތުގައި މަންމައާއި ބައްޕަ ނެތް ކަމުގައި ވިޔަސް ދީނީ ކަންކަމާ ދުރުނުވާތި. ފަރުޟު ފަސް ނަމާދު އޭގެ ވަގުތުގައި އަދާކުރަން ސަމާލުވާތި. ޙަޤީޤީ ކާމިޔާބު ލިބެން އޮތީ އޭރަށް. ފަރުވާކުޑަކޮށްނުލައި ގަޑިންގަޑިއަށް ރަނގަޅަށް ކާތި.

    ރިފާއު:        (މަޑުމައިތިރިކަމާއެކު) ލައްބަ މަންމާ! ތި ހުރިހާ ކަމެއް ވެސް ތި ބުނި ގޮތަށް ކުރާނަން. މިހާރު އެންމެން ވެސް ވަންނަން ފަށައިފި. މަންމައާއި ބައްޕައާއި ދޮންތި މަތިން ވަރަށް ހަނދާންވާނެ. ހިތްހެޔޮ ކުރާތި.

    އެފްއެކްސް:     (ފޭޑް އައުޓް) ދާން ހިނގައިގަންނަ އަޑު.

  • ކުޅުދުއްފުށި ޗެންޕިއަންޝިޕުގައި ބައިވެރިވާ ހދ. ހަނިމާދޫ ޓީމަށް ކުރަންޖެހޭ ޚަރަދުތަކަށް ބޭނުންވާނެ ފައިސާ ހޯދުމަށް ހުށަހަޅާ ޕްރޮޕޯސަލް.

    ކުޅުދުއްފުށި ޗެންޕިއަންޝިޕުގައި ބައިވެރިވާ ހދ. ހަނިމާދޫ ޓީމަށް ކުރަންޖެހޭ ޚަރަދުތަކަށް ބޭނުންވާނެ ފައިސާ ހޯދުމަށް ހުށަހަޅާ ޕްރޮޕޯސަލް.

    އަޙުމަދު ޔާސީން އިބްރާހީމް، މަރިޔަމް ރައުޝާ އިބްރާހީމް، އާހިލް ބިން އިބާރާހީމް- 12ސީ

    ސުވާލު:

    ކުޅުދުއްފުށީ ސިޓީގައި ބޭއްވުމަށް ހަމަޖެހިފައިވާ ކުޅުދުއްފުށީ ޗެންޕިއަންޝިޕް 2024ގައި ހދ. ހަނިމާދޫ ތަމްސީލު ކުރުމަށް ހަނިމާދޫ ޒުވާނުންގެ ޖަމިއްޔާއިން ވަނީ ފުޓުބޯޅަ ޓީމެއް ބައިވެރިކުރުމަށް ހަމަޖައްސާފައެވެ. ވީމާ، މި މުބާރާތުގައި ހަނިމާދޫ ޓީމަށް ޚަރަދުކުރަން ބޭނުންވާ ފައިސާ ހަމަޖެއްސުމަށް ހަނިމާދޫ ކައުންސިލަށް ހުށަހަޅާނެ ޕްރޮޕޯސަލްއެއް ލިޔާށެވެ! މި ޕްރޮޕޯސަލްގައި ކުޅުދުއްފުށީ ޗެންޕިއަންޝިޕްގައި ހަނިމާދޫ ޓީމު ބައިވެރިވުމުގެ މުހިންމުކަމާއި، މުބާރާތުގެ މެޗުތައް ކުރިއަށް ދާނެ ގޮތާއި ދަތުރުފަތުރު ރޭވިފައިވާ ގޮތުގެ އިތުރުން ހަނިމާދޫ ޓީމަށް ކުރަންޖެހޭ އެންމެހާ ޚަރަދުތަކުގެ ތަފްސީލު ހިމަނަންވާނެއެވެ. ޕްރޮޕޯސަލްގެ ދިގުމިނަކީ 25 ފޮޅުވަތާއި 30 ފޮޅުވަތާއި ދެމެދެވެ.

    ޖަވާބު:

    ކުޅުދުއްފުށި ޗެންޕިއަންޝިޕުގައި ބައިވެރިވާ ހދ. ހަނިމާދޫ ޓީމަށް ކުރަންޖެހޭ ޚަރަދުތަކަށް ބޭނުންވާނެ ފައިސާ ހޯދުމަށް ހުށަހަޅާ ޕްރޮޕޯސަލް.

    ތަޢާރަފް

          މިއީ ކުޅުދުއްފުށި ސިޓީގައި ކުރިއަށްދާ ކުޅުދުއްފުށި ޗެންޕިއަންޝިޕް 2024ގައި ހދ. ހަނިމާދޫ ތަމްސީލުކުރުމަށް ބައިވެރިވާ ހަނިމާދޫ ޒުވާނުންގެ ޖަމިއްޔާގެ ޓީމަށް ކުރަންޖެހޭ ޚަރަދުތަކަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ހޯދުމަށް ހަނިމާދޫ ކައުންސިލަށް ހުށަހަޅާ ޕްރޮޕޯސަލެކެވެ. މި ޕްރޮޕޯސަލް ހިމަނާފައިވާނީ، ހަނިމާދޫ ޓީމު މި މުބާރާތުގައި ބައިވެރިކުރުމުގެ މުހިންމުކަމާއި މުބާރާތުގެ މެޗުތައް ކުރައަށްދާނެގޮތާއި ދަތުރުފަތުރު ރޭވިފައިވާގޮތާއި މުބާރާތުގެ ކަންކަމަށް ހިނގާނެ އެންމެހާ ޚަރަދުތަކުގެ ތަފްޞީލެވެ.

    މި މުބާރާތުގައި ހަނިމާދޫ ޓީމު ބައިވެރިކުރުމުގެ މުހިންމުކަން

          ހދ. ހަނިމާދޫއަކީ ކޮންމެ އަހަރަކުވެސް ކުޅުދުއްފުށި ޗެންޕިއަންޝިޕުގައި ޓީމެއް ބައިވެރިކުރާ ރަށެކެވެ. މީގެއިތުރުން 2023ވަނަ އަހަރުގެ މުބާރާތުގައި ހަނިމާދޫގެ ކުޅަދާނަ ޓީމުވަނީ މުބާރާތުގެ ފައިނަލަށް ދަތުރުކޮށް، ޒިގްޒެގް ޓީމުގެ އަތުން ބަލިވެފައެވެ. އެހެންކަމުން، ހަނިމާދޫ ޓީމުންދަނީ އައު ހިތްވަރެއްލައި މި މުބާރާތުގެ ތަށި ނެގުމަށް ވަރަށް ބުރަކޮށް މަސައްކަތްކުރަމުންނެވެ. އަދި، ހަމަ މިއާއެކު މި މުބާރާތުގެ ތެރެއިން ދިވެހިރާއްޖޭގެ ސީނިއާ ޤައުމީ ޓީމަށް ކުޅުންތެރިން ނެގުމަށް ހަމަޖެހިފައިވުމުން މި މުބާރާތަކީ ހަނިމާދޫގައި ތިބި ފުޓްބޯޅައަށް ލޯބިކުރާ ޒުވާނުންނަށް ވަރަށް މުހިއްމު މުބާރާތެކެވެ. އެހެންކަމުން، މި މުބާރާތުގައި ހަނިމާދޫ ތަމްސީލުކުރުމަށް ޓީމެއް ބައިވެރިކުރުމަކީ ވަރަށް މުހިއްމު ކަމެއް ކަމުގައި ދެކެމެވެ.

    މުބާރާތުގެ މެޗުތައް ކުރިއަށްދާނެ ގޮތް

          މި މުބާރާތުގައި މިފަހަރު ޖުމުލަ 8 ޓީމެއް ވާދަކުރާއިރު، މެޗުތައް ބަހާލެވިފައިވަނީ 8 ޓީމު 2 ގްރޫޕަކަށް ބަހާލައިގެން ކޮންމެ ޓީމެއް ގްރޫޕް ސްޓޭޖްގައި ޖުމުލަ 3 މެޗް ކުޅެ ގްރޫޕް ތާވަލުގެ އެއްވަނަ އަދި ދެވަނަ ޓީމު ސެމީ ފައިނަލް ކުޅޭގޮތަށެވެ. ހަނިމާދޫ ޒުވާނުންގެ ޖަމިއްޔާ ޓީމް ހިމެނިފައިވަނީ ގްރޫޕް ބީ ގައެވެ. މި ގްރޫޕްގައި ހަނިމާދޫ ޓީމްގެ އިތުރުން ދެން ހިމެނޭ ޓީމްތަކަކީ މާއްޓޭ ސްޕޯޓްސް އާއި ކްލަބް ތިލަދުންމަތި އަދި ޒިގްޒެގް ފޮރ ޔޫތް ލިންކައޭޖްއެވެ.

    ދަތުރުފަތުރު ރޭވިފައިވާ ގޮތް

         މުބާރާތުގެ މެޗުތައް ޖެހިޖެހިގެން ކުޅެން ހަމަޖެހިފައިނުވާތީ ހަނިމާދޫ ޓީމުން ނިންމައިފައިވަނީ މެޗު އޮންނަ ދުވަހު ކުޅުދުއްފުއްޓަށް ދިއުމަށެވެ. މެޗުތައް ފެށުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ 16:15 ކަމުން ޓީމު މެޗަށް ފުރަން ގަސްތުކޮށްފައިވަނީ 14:00 ގައެވެ. ދަތުރުކުރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ ”ސަމުގާ“ ލޯންޗުގައެވެ. މެޗު ނިމުމުން،ކައިގެން ޓީމު ކުޅުދުއްފުށިން ފުރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ 19:00 ގައެވެ. މި ދަތުރުވެސް ކުރުމަށް ހަމަޖެހިފައިވަނީ އެއް ލޯންޗެއްގައެވެ. ހަނިމާދޫއާއި ކުޅުދުއްފުއްޓާ ދެމެދު ދަތުރެއްގެ ދިގުމިނަކީ ގާތްގަނޑަކަށް 45 މިނެޓެވެ.

    ބަޖެޓްގެ ތަފްޞީލް

          މި މުބާރާތުގައި ބައިވެރިވާ ހަނިމާދު ޓީމަށް ހިނގާނެ ކަމަށް އަންދާޒާ ކުރާ ޚަރަދުތަކުގެ ތެރޭގައި ދަތުރުފަތުރާއި ޖާޒީ ބަޔާއި ކެއުމާއި އެހެނިހެން ބައެއް ޚަރަދުތައް ހިމެނެއެވެ. އެގޮތުން 3 ދުވަހުގެ ދެކޮޅު ދަތުރަށް ޖުމްލަ 4800 ރުފިޔާ ޚަރަދުވާނެއެވެ. ސެމީ އަދި ފަނިނަލަށް ދަތުރުކޮށްފިނަމަ ދަތުރުފަތުރުގެ ޖުމްލަ 7700 ރުފިޔާއަށް އަރާނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން 30 މީހުންގެ ޖާޒީއާއި ޕްރެކްޓިސް ކިޓް އަދި ބިބް ގަތުމަށް ޖުމްލަ 5200 ރުފިޔާ ޚަރަދުވާނެއެވެ. ޓީމުގެ ކުޅުންތެރިންނާއި އޮފިޝަލުންގެ 5 ދުވަހުގެ ކެއުމަށް 11250 ރުފިޔާ ޚަރަދުވާނެއެވެ. ޓީމުގެ ކެއުން ހަމަޖެހިފައިވަނީ ބުފޭގެ ގޮތަށް ބޮލަކަށް 75 ރުފިޔާގެ ރޭޓުން އޮރެންޖް ޑެކްއިންނެވެ. އަދި މެޗުތައް ކުރިއަށްދާ ވަގުތުގައި ޓީމަށް ހިނގާނޭ އެހެނިހެން ޚަރަދުތަކަށް 3000 ރުފިޔާ ހޭދަވާނެއެވެ. އެހެންކަމުން ޖުމްލަ ޚަރަދުތަކުގެ ގޮތުގައި 27150 (ހަތާވީސްހާސް އެއްސަތޭކަ ފަންސާސް ރުފިޔާ) ރުފިޔާ ހޭދަވާނެއެވެ.

    ނިންމުން

         މި މުބާރާތުގެ ތެރެއިން ހަނިމާދޫގައި ތިބި ފުޓްބޯޅައަށް ލޯބިކުރާ ޒުވާނުންނަށް ފުޓްބޯޅައިގެ ރޮނގުން ކުރިއަށް ދިއުމަށް ފުރުސަތުތައް ފަހިވާނެތީއާއެކު މި މުބާރާތުގެ ތަށި ކާމިޔާބު ކުރެވިއްޖެނަމަ ރަށަށް ރީތި ނަމެއް ލިބިގެންދާނެއެވެ. ހަމައެހެންމެ ހަނިމާދޫގެ ފުޓްބޯޅައިގެ ތާރީޚުގައި މި ކާމިޔާބީ ރަން އަކުރުން ފެވިގެންދާނެއެވެ. ހަނިމާދޫ ކައުންސިލަކީ ހަނިމާދޫގެ ކުރިއެރުމަށް މަސައްކަތްކުރައްވައި އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދެއްވާ ފަރާތެއްކަމަށްވާތީ، މި ޕްރޮޕޯސަލްގައި ހިމެނޭ ކަންމަށް ބައްލަވައި، މި ފައިސާ ލިބޭނެ އިންތިޒާމެއް ހަމަޖައްސަވައިދެއްވުން އެދި ހުށަހަޅަމެވެ.

  • ވިދަމުން އަންނަ ޒުވާން ފެތުންތެރިޔާ – އާން

    ވިދަމުން އަންނަ ޒުވާން ފެތުންތެރިޔާ – އާން

    އަޙުމަދު ޢަޠޫފް މުޙައްމަދު، މަރިޔަމް މަނާލް މަމްދޫޙް، މަލްސާ އަޙުމަދު – 12ސީ

    ސުވާލު:

    ދިވެހިރާއްޖެއަށް ނިސްބަތްވާ މުޙައްމަދު އާން ޙުސައިނަކީ 2024 ވަނަ އަހަރު ފްރާންސްގެ ޕެރިހުގައި ބޭއްވުނު އޮލިމްޕިކް ގޭމްސްގައި ދިވެހިރާއްޖެ ތަމްސީލުކޮށް، ބޮޑެތި ކުރިއެރުންތަކެއް ހޯދާފައިވާ މަޝްހޫރު ފެތުންތެރިއެކެވެ. އެހެން ފެތުންތެރިންނާ އަޅައިބަލާއިރު، ފެތުމުގައި އާން ގެންގުޅެނީ ވަރަށް ތަފާތު އުކުޅުތަކަކާއި ވައްޓަފާޅިއެކެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ގޮންޖެހުންތަކަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހުނަސް، އޭނާގެ ހިތްވަރުގަދަ ރޫޙާއެކު އެ އުކުޅުތައް ބޭނުންކުރަން ފަރިތަކޮށް، އޮލިމްޕިކްސްގައާއި އެހެނިހެން މުބާރާތްތަކުގައި އޭނާވަނީ ފެތުމުގެ ޤައުމީ ރިކޯޑުތައް މުގުރާލާފައެވެ. ކުޅަދާނަ ފެތުންތެރިއެއްގެ ގޮތުގައި މަޝްހޫރުވެފައިވާ އާން ފެތުމުގެ ދާއިރާގައި ކޮށްފައިވާ ތަޖުރިބާތަކަށް އަމާޒުކޮށް، ފީޗަރ އާޓިކަލެއް ލިޔާށެވެ. ލިޔުމުގެ ދިގުމިނަކީ 25 ފޮޅުވަތާއި 30 ފޮޅުވަތާ ދެމެދެވެ.

    ވިދަމުން އަންނަ ޒުވާން ފެތުންތެރިޔާ – އާން .

                ބާރު ދުވެލީގައި ފެންގަނޑު ކަފަމުން، އަންނަ މުޙައްމަދު އާން ޙުސައިންގެ ޢަޒުމަކީ ކުޑައިރުއްސުރެ ދެކެމުން އައި ހުވަފެނުގައި ކުލަޖައްސާލައި، އެ ހުވަފެން ޙަޤީޤަތަކަށް ހެދުމެވެ. އެއީ ފެތުމުގެ މުބާރާތްތަކުގައި ރަން ވަނަތައް ޙާޞިލުކޮށް، ބައިނަލްއަޤުވާމީ މުބާރާތްތަކުގައި ދިވެހިރާއްޖެ ތަމްޞީލުކުރުމެވެ. މި ހުވަފެނުގައި ކުލަޖެހުނީ 2024 ވަނަ އަހަރު ފްރާންސްގެ ޕެރިހުގައި ބޭއްވުނު އޮލިމްޕިކް ގޭމްސްގައި ދިވެހިރާއްޖެ ތަމްޞީލުކުރުމުގެ ފުރަޞަތު ލިބުނު ހިސާބުންނެވެ.

                އާންގެ ހިތުގައި ފެތުމަށް ލޯބިޖެހުނީ އޭނާގެ ޢުމުރުން އެންމެ ނުވަ އަހަރުގައެވެ. އެގޮތުން ސްކޫލުތަކުގެ މެދުގައި ބޭއްވޭ ފެތުމުގެ މުބާރާތްތަކުގައި އޭނާ ވަނީ، އޭނާ ފެތުމަށް ތަޢާރަފުވީއްސުރެ ކޮންމެ އަހަރަކުވެސް ބައިވެރިވެފައެވެ. ”އެންމެ ފުރަތަމަ ވަރަށް އުނދަގޫ، އޭރު ވަރަށް ގަދައަށް ނޭވާހިއްލާނެ. އެހެންވެ ވަރުބަލިވެ ގެނބިގެން ވަރަށް ގިނަ ފަހަރު ހަސްފަތާލުގައި އެނދުމަތިކުރަން ވެސް ޖެހުނު.“  ނަމަވެސް، މި ހުރިހާ ކަންކަމަށް ހޭނި، ޢުމުރުން ބާރަ އަހަރުގައި ސްކޫލުތަކުގެ މެދުގައި ބޭއްވުނު ފެތުމުގެ މުބާރާތެއްގައި، ފަނަރަ އަހަރުން ދަށުގެ ޢުމުރުފުރާއިން 25 މީޓަރު ފްރީސްޓައިލް ފެތުމުން ލޯ މެޑަލް ޙާޞިލްކުރި އާން ކުޑައިރު ދިމާވި ގޮންޖެހުންތައް ފާހަގަކުރަމުން ބުނެލިއެވެ.

                ”އޮލިމްޕިކްސްގައި ކޮލިފިކޭޝަން ރައުންޑުތައް ވަރަށް އުނދަގޫވި. އެކަމަކު ކޮންމެ ފަހަރަކު ވެސް ﷲ އަށް ދުޢާ ދަންނަވައިގެން އަޅުގަނޑު އެއްވަނައާ ހަމައަށް ވާޞިލުވުމަށް ހިތްވަރުކުރިން. އަޅުގަނޑުގެ ހުވަފެން ހަޤީޤަތަކަށްވުމަކީ އަޅުގަނޑު ވަރަށް އުފާކުރާ ކަމެއް. اَلْحَمْدُ لِلَّهِ.“ 2024 ވަނަ އަހަރުގެ އޮލިމްޕިކްސަށް ހޮވުނު އެތްލީޓުންނަށް ދިން އިންޓަރވިއުގައި އާން ބުންޏެވެ. އޭނާ އިތުރަށް ބުނި ގޮތުގައި، ”މޮޅެތި ފެތުންތެރިންގެ ހުނަރު ބެލިނަމަވެސް އަޅުގަނޑު ގެންގުޅެނީ އަޅުގަނޑުގެ އަމިއްލަ އުކުޅުތަކަކާ ވައްޓަފާޅިއެއް“ އެ ސްޓައިލްތައް ފަރިތަކުރުމަށް ގިނަ ދުވަސްތަކެއް ފާއިތުވިކަން ވެސް އޭނާ ވަނީ ފާހަގަކޮށްފައެވެ. އަދި އެ އުކުޅުތައް ފަރިތަކަމާއެކު ބޭނުންކުރެވެން ފެށުމުން ވަނަތައް ޙާޞިލުކުރަން އުނދަގޫ ކަމަކަށް ނުވާކަމަށް ވެސް އާން ވަނީ އެ އިންޓަރވިއުގައި ބުނެފައެވެ.

                2024 ވަނަ އަހަރުގެ އޮލިމްޕިކްސްގައި އާންއަށް އެއްވެސް މެޑަލެއް ހޯދިފައި ނުވިކަމުގައި ވިޔަސް އޭނާ ވަނީ އެކި އިވެންޓުތަކުން ޤައުމީ ރިކޯޑުތަކެއް އައުކޮށްފައެވެ. އެގޮތުން އޭނާ ވަނީ 50 މީޓަރު ފްރީސްޓައިލް ފެތުން 24.22 ސިކުންތުން ނިންމައި، ހީޓުގެ ތިންވަނައިގައި ހިފަހައްޓައިލާފައެވެ. އެ ހީޓުގައި އޭނާއާއެކު 8 އެތްލީޓުން ވާދަކޮށްފައިވެއެވެ. ”ވަނައެއް ނުލިބުނަސް ޤައުމީ ރިކޯޑު މުގުރާލެވުމަކީ ފަސޭހައިން ކުރެވުނު ކަމެއް ނޫން. މީ އެތައް އަހަރެއްގެ ބުރަ މަސައްކަތާއެކު ކުރެވުނު ކަމެއް. އަޅުގަނޑާއެކީ ވާދަކޮށް ރަން ވަނަތައް ޙާޞިލުކުރި ހުރިހާ އެތްލީޓުންނަށް މަރުޙަބާ ކިޔަން.“ ފަޚުރުވެރިކަމާއެކު އާން ބުންޏެވެ.

                މިހާރު ޢުމުރުން އެންމެ 20 އަހަރުގެ އާންއަކީ އެހާ ހަގު ޢުމުރެއްގައި ފެތުމުގެ ކުޅިވަރަށް ތަޢާރަފުވެ، އަހަރަކަށް ފަހު އަހަރަކު ކުރިއަރައި، ވިދަމުން އަންނަ ތަރިއެކެވެ. ”އަޅުގަނޑުގެ މައިންބަފައިންނާއި ކޯޗު އަދި އެކުވެރި ފެތުންތެރިންގެ އެހީއާ ނުލައި މިހާ ހިސާބަށް އަޅުގަނޑަށް ވާޞިލުނުވެވުނީސް. އެކަމަށް ޓަކައި އަޅުގަނޑަށް ޖުމްލަގޮތެއްގައި އެހީވެދެއްވި އަދި އެހީތެރިކަން އަދިވެސް ފޯރުކޮށް ދެއްވަމުންދާ ހުރިހާ ފަރާތްތަކަށް ފަށްފަށުން ޝުކުރުގެ ޖިޒީ އަމުނާލަން. އަޅުގަނޑުގެ އުންމީދަކީ އަޅުގަނޑު ކަހަލަ ފެތުންތެރިން ދިވެހިރާއްޖެއަށް އުފަންވެ އިތުރު ކުރިއެރުންތައް ދިވެހިރާއްޖެއަށް ލިބިގެންދިއުން.“ އާން ބުންޏެވެ. އާންގެ ހިތްވަރަށާއި ކާމިޔާބަށް މަރުޙަބާއެވެ. ދިވެހިރާއްޖެއަށް ބޭނުންވަނީ މިފަދަ ހިތްވަރުގަދަ ދަރިންނެވެ.

  • ވިޔަފާރީގެ ދާއިރާއިން ކުރިބޯށްޓަށް.

    ވިޔަފާރީގެ ދާއިރާއިން ކުރިބޯށްޓަށް.

    އިބްރާހީމް މާހިލް ޢަބުދުﷲ، އަޙުމަދު ޔައިޝް މުޙައްމަދު، ޢާއިޝަތު ޙަނާން އިލްޔާސް- 12ސީ

    ސުވާލު:

    ޑ.ގުރައިދޫ ފެންފިޔާޒުގޭ މޫސާ ޢަލީ އަޙްމަދަކީ ރާއްޖޭގެ ވިޔަފާރިވެރިންގެ ތެރެއިން ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކުޅަދާނަ ޝަޚްޞިއްޔަތެކެވެ. އަމިއްލަ މަސައްކަތުން ފެށި ވިޔަފާރި ފުޅާކޮށް، މިހާރު އޭނާއަކީ މާލޭގައި ހުންނަ އެންމެ ބޮޑު ޝޮޕިންމޯލުގެ ވެރިމީހާއެވެ. ރާއްޖޭގެ ކޮންމެ އަތޮޅެއްގައިވެސް އޭނާގެ ވިޔަފާރީގެ ގޮތްޕެއް ހުރެއެވެ. ރާއްޖެއިން ބޭރަށް އޭނާގެ ވިޔަފާރި ފުޅާކުރުމަށް މަސައްކަތްކުރަމުންދާ މި ހިތްވަރުގަދަ ޝަޚްޞިއްޔަތުގެ ހަޔާތުގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ހަޔާތުނާމާއެއް ލިޔާށެވެ.

    ވިޔަފާރީގެ ދާއިރާއިން ކުރިބޯށްޓަށް.

     1979 ވަނަ އަހަރުގެ ޖުލައި މަހުގެ 3ވީ ހޯމަދުވަހު ދުނިޔޭގެ އަލިކަން ދުށް މޫސާ ޢަލީ އަޙްމަދަކީ، ޏ.ގުރައިދޫ ފެންފިޔާޒުގޭ އަޙްމަދު ޙުސައިނަށާއި ހަމަ އެގޭ މަރިޔަމް ހަސަނަށް ލިބފައިވާ 5 ކުދިންގެ ތެރެއިން އެންމެ ދޮށީ ދަރިފުޅެވެ. އުމުރުން 15 އަހަރުން ފެށިގެން ވިޔަފާރީގެ ދާއިރާގައި މަސައްކަތް ކުރަމުންދާ މޫސާ ޢަލީއަކީ، ހީވާގި މަސައްކަތްތެރިއެކެވެ.  މީހުންގެ މަޤުބޫލުކަން ހޯދާފައިވާ ކުޅަދާނަ ޝަޚްޞިއްޔަތެކެވެ.

    ކުޑައިރުންސުރެ ވިޔާފާރީގެ ދާއިރާއަށް ޝައުގުވެރިކަން ހުރި ޢަލީ، ތަޢުލީމު ޙާޞިލުކުރީ ޑ.އަތޮޅު ތަޢުލީމީ މަރުކަޒުން ގުރޭޑު 1ން 7އަށެވެ. ރަށުން އިތުރަށް ކިޔެވެން ނެތުމާއެކު ސުކޫލު ނިންމާލުމަށްފަހު، ވަގުތު ހޭދަކުރީ މަންމައާއި ބައްޕަގެ ދަނޑުން ލިބޭ ތަކެތި ވިއްކުމުގައެވެ. މި މަސައްކަތް ކުރުމުގެ ތެރެއިން، އޭނާގެ ކުޅަދާނަކަން ފެނި، އެރަށުގެ އޭރުގެ އެންމެ ބޮޑު ވިޔަފާރިވެރިޔާ މުނީރުގެ ފިހާރައިގައި ސޭޓެއްގެ ގޮތުގައި މަސައްކަތް ކުރުމުގެ ފުރުޞަތު ލިބުނެވެ. ވަޒީފާގައި އުޅުމުން ލިބުނު ތަޖުރިބާއާއި އާމްދަނީގެ ބޭނުންކޮށްގެން، އޭނާގެ އެންމެ ފުރަތަމަ ކުޑަ ފިހާރަ ހުޅުވީ 1999 ވަނަ އަހަރު، ”ފަންސަންގު“ ގެ ނަމުގައެވެ.

    މޫސާ ޢަލީގެ ފުރަތަމަ ވިޔަފާރި ހިނގައިގަންނަ ގޮތެއް ނުވިއެވެ. ލިބޭ ފައިސާކޮޅުން ޚަރަދަށް ކަނޑާފައި ބާކީއެއް ނުވެއެވެ. މި ޙާލުގައި އުޅެނިކޮށް އެކުވެރިއެއްގެ ލަފާގެމަތީން ވިޔަފާރީގެ އުކުޅުތައް ބަދަލުކޮށް، ޚިދުމަތް ލިބިގަންނަ މީހުންނާއި ގުޅުން ބަދަހިކޮށް ކުރި ބުރަ މަސައްކަތުން ވިޔަފާރި ހިނގައިގަތީ ވަރަށް އަވަހަށެވެ.  ނަތިޖާއެއްގެ ގޮތުން 2002ވަނަ އަހަރަކީ އޭނާގެ ދެވަނަ ފިހާރައެއް، ގުރައިދޫއާއި ކައިރި ޑ.މީދޫގައި ހުޅުވި އަހަރެވެ. މި ފިހާރައަކީ ފަންސަންގާއި ޚިލާފަށް، ކާބޯތަކެތީގެ އިތުރު އެހެނިހެން ބާވަތްތައް ވެސް ލިބެންހުރި ފިހާރައެކެވެ. މޫސާގެ ދެވަނަ ފިހާރަ ”އަލިފުޅު ޓްރޭޑް“ ވެގެންދިޔައީ އޭނާގެ ވިޔަފާރީގެ ޙަޔާތުގެ ކާމިޔާބީގެ ފެށުމަށެވެ.

          ޖެހިގެން އައި އަހަރުތަކުގެ ތެރޭގައި، އަތޮޅުތެރޭ ރަށްތަކުގައި ވިޔަފާރި ކުރިއަރުވާ، 2007 ވަނަ އަހަރު މާލޭގައި ”ފަރިހި“ ގެ ނަމުގައި ބޮޑު ފިހާރައެއް ހުޅުވިއެވެ. އާންމު ދިރިއުޅުމުގައި ބޭނުންވެދާނެ ހުރިހާ އެއްޗެއް ލިބޭނޭހެން ހުޅުވި މި ފިހާރަ ވެގެންދިޔައީ މާލޭގައި ވަރަށް މަގުބޫލު ފިހާރައަކަށެވެ. ލިބުނު ބޮޑު ތަރުޙީބާއެކު ”އެމް.އޭ.އޭ މޯލް“ ގެ ނަމުގައި 2013 ވަނަ އަހަރު މާފަންނުގައި ހުޅުވުނު ބޮޑު ޝޮޕިން މޯލްއާއެކު މޫސާގެ ކާމިޔާބުގެ ތަރި މެދު އުޑުގައި ފިޔަޖަހަން ފެށިއެވެ. މޫސާގެ މި ކާމިޔާބާ ގުޅިފައިވަނީ ވިޔަފާރީގައި ގެންގުޅޭ އުކުޅުތަކެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ކަސްޓަމަރުންނާ އޮންނަ ގުޅުމެވެ. ރާއްޖޭގެ އެކި ހިސާބުގައި ފިހާރަތައް ހުރިނަމަވެސް، ކިތަންމެ ގިނަ މުވައްޒަފުންނެއް ގެންގުޅުނު ނަމަވެސް އޭނާގެ ހުރި ހުށިޔާރުކަމެވެ. މަސައްކަތްތެރިކަމާއި މުރާލިކަމެވެ. އޭނާގެ އެހީ ބޭނުންވި ކޮންމެ މީހަކަށް އެއްވެސް ފަސްޖެހުމެއް ނެތި ފޯރުކޮށްދޭ އެހީތެރިކަމެވެ. ދެގޮތެއްނުވާ އިޖުތިމާޢީ ޚިދުމަތެވެ. މިއަދު ވެސް މޫސާގެ ހުރިހާ ވިޔަފާރިއެއް ހުއްޓުމެއް، މަޑުޖެހުމެއް ނެތި ހިނގަމުން ދާ ދިއުން މިކަމުގެ ހެތްކަކަށް ފުދެއެވެ.

     2001ވަނަ އަހަރު ޒަވާޖީ ޙަޔާތެއް ފެށި މޫސާއަކީ ރާއްޖޭގެ އެންމެންގެ ޤަދަރާއި އިޙްތިރާމް ހޯދާފައިވާ މަހުޖަނެއްގެ އިތުރުން ތިން ކުދިންގެ ބައްޕަވެސްމެއެވެ. އޭނާގެ ލޮބުވެތި އަންހެނުން ޒުލައިޚާ ރަފީޢާއެކު އުފާވެރި ޒަވާޖީ ޙަޔާތެއް ވޭތުކުރަމުންދާ މޫސާ ޢަލީ މުޙައްމަދުގެ އުއްމީދަކީ ކައިރި މުސްތަޤުބަލެއްގައި ރާއްޖެއިން ބޭރަށް އޭނާގެ ”އެންޕަޔަރ“ ފުޅާކުރުމެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ދުޢާއަކީ މޫސާ ޢަލީގެ  މަސައްކަތުގައި މާތް ﷲ ބަރަކާތްލައްވައި އޭނާގެ އުއްމީދުތައް ފުރިހަމަކޮށްދެއްވުމެވެ.

  • ހިތްގައިމު ކަނޑިތީމު ދަތުރު

    ހިތްގައިމު ކަނޑިތީމު ދަތުރު

    މުޙައްމަދު އިފްހާމް އިބްރާހީމް. ޢާއިޝަތު މުޒުނާ މުޙައްމަދު، އީނާސް އަޙުމަދު- 12ސީ

    ސުވާލު :

    ށ. ކަނޑިތީމަކީ ހިތްހެޔޮ ހީވާގި ބަޔަކު އުޅޭ ރަށެކެވެ. ގުދުރަތީ ގޮތުން ޗާލު ފުރިހަމަ ރަށެކެވެ. ރަށުގެ ޒުވާނުންގެ ބުރަ މަސައްކަތުން ހަދާފައިވާ ”އީކޯ ޕާކް“ ތަކުން ރަށަށް އިތުރު ފުރިހަމަކަން ގެނެސްދެއެވެ. އަދި ކުރީ ޒަމާނުގެ ތަފާތު ކަންކަމާއި ތަކެތި ދައްކުވައިދޭ ދާރުލްއާސާރެއްވެސް އެ ރަށުގައި ހުރެއެވެ. ކުޅުދުއްފުށީ ސިޓީ އަލިވިލާގޭ މުޙައްމަދު ހުމާމް ވަނީ އޭނާގެ ޢާއިލާއާއެކު ށ. ކަނޑިތީމު ބަލައިލާ މަޖާކޮށްލުމަށް ދަތުރެއް ކޮށްފައެވެ. ތިޔަ ދަރިވަރަކީ މުޙައްމަދު ހުމާމް ކަމުގައި ބަލައިގެން މި ދަތުރުގެ ދަތުރުނާމާ ލިޔާށެވެ.

    ޖަވާބު :

    ހިތްގައިމު ކަނޑިތީމު ދަތުރު

    2024 ވަނަ އަހަރުގެ ޖުލައި މަހުގެ 27 ވީ ހޮނިހިރު ދުވަހުގެ އިރު ފެނުން ތޮޅެލީ އަހަރެން ( ކުޅުދުއްފުށީ ސިޓީ އަލިވިލާގެ މުޙައްމަދު ހުމާމް) އަހަރެންގެ ޢާއިލާގެ 12 މެމްބަރުންނާއެކު ށ.ކަނޑިތީމަށް ދިޔުމަށް ދަތުރަށް ތައްޔާރު ވަނިކޮށެވެ. ޢާއިލާއާއެކު މަޖާކޮށްލާ، ކަނޑިތީމުގެ ހިތްގައިމުކަން ބަލައިލަން ކުރެވުނު އެދަތުރުގައި ދަތުރުމަތީ ބޯނެ ފެންފޮދެއް ފިޔަވައި އިތުރު އެއްޗެއް ނުގެންދަމެވެ. އުޑުމަތި ސާފު ހިތްފަސޭހަ އެދުވަހުގެ ގަޑިން ހެނދުނު 6 ޖެހީ ”މުރިނގު“ ލޯންޗުގައި އަހަރެމެން ކުޅުދުއްފުށި ސިޓީން ފުރި ތަނާއެވެ.

          ވިއްސަކަށް މިނެޓުގެ ނިޔާމަ ދަތުރަކަށްފަހު ކަނޑިތީމަށް ބަނދަރު ކުރެވުނީ 6:20 ގައެވެ. ރަށަށް ފޭބުނު އިރު ދޮންބޭބެ ގޯތި ޢަލީ އަހަރެމެންގެ އިސްތިޤުބާލުގައި ހުއްޓެވެ. އެންމެން ސަލާންގަލާންކޮށް ނިންމާފައި އަވަސްވެގަތީ ހައިހޫނުކަން ފިލުވާލުމަށްޓަކައި ޢަލީގެ ގެއަށް ސައިބޯން ދިޔުމަށެވެ. ޢަލީގެ އަންހެނުން ހަދާފައި ހުރި ހަތަރު ވައްތަރުގެ މަސްހުންޏާއި ހުނިލީ ރޮށްޓާއި ހޫނު ކަޅުސަޔަށް އިންސާފު ކޮށްގެން ރަށުތެރެ ބަލައިލަން ނިކުމެވުނު އިރު ގަޑިން 7 ޖަހައިފިއެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ވެސް ދިޔައީ ރަށުގެ ފުއްޓަރު ފަރާތުގައި ހަދާފައިވާ ”ފުއްޓަރު އަށި“ ބަލައިލުމަށެވެ. ބޮޑު މިދިލި ގަހެއްގައި ހަދާފައިވާ މި ”ޓްރީހައުސް“ އަކީ ތިމާވެއްޓާ ރައްޓެހިކޮށް ހަމައެކަނި ލަކުޑި ބޭނުން ކޮށްގެން ހަދާފައިވާ ތަނެކެވެ. މޫދު ފެންނާނެހެން ހުންނަ މިތަނުގައި އިށީންނާނެ ޖޯލިފަތިތަކާއި ކޮފީ މޭޒުތައް ހުއްޓެވެ.

    ފުއްޓަރު އަށީގައި ބައިގަޑިއެއް ހާއިރު ހޭދަކޮށްލުމަށްފަހު ދެން މިސްރާބު ޖެހީ ރަށުގައި އޮންނަ އަސްދޫނި ފެންގަނޑު ބަލައިލުމަށެވެ. ތަފާތު އެކި ކުލައިގެ އަސްދޫނި އެ ފެންގަނޑުގައި ތިބި އިރު ތަނބުރު ފަދަ ރީތި މާ އަޅާ ވެޔޮތައް ފެންގަނޑުގެ ކައިރީގައި ހައްދާފައި ހުއްޓެވެ. އަދި އެ ފެންގަނޑު ދައުރު ކުރުމަށްޓަކައި ފެންއަރުވާ ވަޑާންތައް ހަދާފައި ހުއްޓެވެ. އެތަނުން އިވެމުން ދިޔަ ފެންފައިބާ އަޑާއި އަސްދޫނި ގޮވާ އަޑުން ކުޑަކޮށް ކަންފަތަށް އުނދަގޫ ވީ ނަމަވެސް ފެނުނު ހިތްގައިމު މަންޒަރުން ހިތަށް ވެރިވި އުފާވެރިކަން ބަޔާން ކޮށްދޭން އުނދަގުލެވެ.

    އަސްދޫނި ފެންގަނޑުގެ ފޮޓޯ ނަގަނަގާ ވަރުބަލިވުމުން ދެން މިސްރާބު ޖެހީ ރަށުގެ ދެކުނު ފަރާތުގެ އަތިރިމައްޗަށެވެ. ތުނޑިއެއް ފަދަ ބޮޑު ހިމުން ދޮންވެލިގަނޑެއް އޮންނަ މި ސަރަހައްދުގެ މޫދު ވެސް ބިއްލޫރިހާ ސާފެވެ. ހިތްފަސޭހަ މި ސަރަހައްދުގެ ހޭޅިފަށުގައި އަމިއްލަ ފަރާތަކުން ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ފިނި މައިޒާނެއް ވެސް ހުއްޓެވެ. އެ މައިޒާނުގައި ފިނި ކޮށްލުމަށް އިރުކޮޅަކު މަޑުކޮށްލުމަށްފަހު ދެން ފެށުނީ އެ ހިމުން ވެލިގަނޑުގައި ފައިގަތަޅާ ކުޅުމެވެ. ކުޅިވަރުގެ ފޯރިއާއި މަޖަލުގައި ވަގުތުތައް ހޭދަވެގެންދިޔަ ގޮތް ވެސް ނޭނގުނެވެ. ގަޑިން ވީއިރު ރޭކާލީ މެންދުރު ނަމާދަށް ބަންގި ގޮވުމުންނެވެ. އެއާއެކު އަތްފައި ދޮވެގެން ފިރިހެންވެރިން ދިޔައީ މިސްކިތަށެވެ. އަންހެންވެރިން އެނބުރި ދިޔައީ ޢަލީގެ ގެއަށެވެ.

    މެންދުރު ނަމާދުކޮށްލައިގެން ޢަލީގެ ގެއަށް އާދެވުނު އިރު ކާމޭޒު ހުރީ ތައްޔާރަށެވެ. ތަފާތު ވައްތަރުތަކުގެ ކާތަކެތި ހަދާފައި ހުއްޓެވެ. ދެބަނޑަށް ކައި ބަނޑު ފުރާލައިގެން ދެން އޮތީ ކަނޑިތީމުގެ އާސާރީ ކަންކަން ދައްކުވައިދޭ ”ކަނޑިސާރު“ ބަލައިލަން ދިޔުމެވެ. ކުރިން މިސްކިތެއް ގޮތުގައި ބޭނުންކުރި އިމާރާތެއްގައި ހަދާފައިވާ މި ދާރުލްއާސާރުގައި އިހު ޒަމާނުގައި ބޭނުންކޮށް އުޅުނު ގިނަ ތަކެތި ހުއްޓެވެ. އަދި އެތަނާ ބެހޭ މައުލޫމާތު ދޭން ހުންނެވި ބޭފުޅާ، ފާނޫޒު ފަދަ ބައެއް ތަކެތި ބޭނުން ކުރާގޮތް ދައްކަވައިލެއްވިއެވެ.

    ކަނޑިސާރުން ނިކުތް ގޮތަށް ދެން މިސްރާބު ޖެހީ އެނބުރި ރަށަށް އައުމަށް ބަނދަރާ ދިމާލަށެވެ. ބަނދަރަށް އާދެވެނު އިރު ލޯންޗު ތައްޔާރު ނުވާތީ، ބަނދަރުމަތީ ގަސްތަކުގައި އެލުވާފައި ހުރި އުނދޯލިތަކުގައި ޖައްސާލީމެވެ. އުފާވެރި ވަގުތުތަކަކަށްފަހު އަހަރެމެން ކަނޑިތީމަށް އަލްވަދާޢު ކީ އެދުވަހުގެ 3 ޖަހަނިކޮށެވެ. މާބޮޑު އާދަޔާޚިލާފު ކަންތައްތަކެއް ނުވި ނަމަވެސް މި ދަތުރުގެ މަޤްޞަދު ވަރަށް ފުރިހަމައަށް ޙާޞިލްވިއެވެ. މަޖާ ވަގުތުތަކެއް ހޭދަކުރެވުނު މިދަތުރު ނިންމާލުމަށްފަހު އަހަރެމެންނަށް ކުޅުދުއްފުށި ސިޓީއަށް ފޭބުނީ އެދުވަހުގެ 3:30 ހާއިރުއެވެ.

  • އަސަރެއް ނުކުރޭ

    އަސަރެއް ނުކުރޭ

    އަޙުމަދު ޔާސީން އިބްރާހީމް – 12ސީ (2024)

    މަންމަ އެހެން ބުނުމުން މުޅި މާހައުލަށް ހަމަހިމޭންކަންވެރިވިއެވެ. އަހަރެންވެސް ހުރީ ޤަބޫލުކުރަން ދަތިވެ، އަންތަރީސްވެފައެވެ. އެހާ އަވަހަށް އެކަން ހާމަވީ ކިހިނެކުންކަން ނޭނގިގެންނެވެ. އެ ބަސްތަކުން އެންމެންގެ ހިތްތައް ކުދިކުދިކޮށްލާ ލޮލުން ކަރުނަ ހިލުވައިލިއެވެ. ހިތާމައިގެ މޫނުތައް ފޮރުވަން އާއިލާގެ އެންމެން ތިބީ އިސްދަށަށް ޖަހައިގެންނެވެ. އެކަމަކު އަހަރެންގެ ބޭބެއާ ބެހޭގޮތުން މަންމަ އެ ދިން ޚަބަރަކުން އަހަރެންނަށް އެއްވެސް އަސަރެއް ނުކުރިއެވެ.

         ޖާބިރަކީ ކުޑައިރުއްސުރެ އަހަރެންނާއެކު ވަގުތުހޭދަކުރަން ބޭނުންވި ހަމައެކަނި އިންސާނާއެވެ. އެންމެ ގާތް އެކުވެރިއަކީ އާއިލާގެ މީހެއްކަމުގައި ބުނުމުން މީހުން ފޫހިވިއެއްކަމަކު އެއީ އަހަރެންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ޙަޤީޤަތެވެ. ސުކޫލުގެ އެހެން އަންހެން ކުދިން އަހަރެންނަށް ގަނާކޮށް، ހިތަށް ކެތްނުވާވަރަށް ފުރައްސާރަކޮށް، ހަޑިހުތުރު ނަންތަކުން ގޮވާ، ދޮގުނުބައި ވާހަކަ މުޅިސުކޫލުގައި ފަތުރާ، އަމިއްލަ ނަފްސާމެދުކުރެވޭ އިތުބާރު ފުނޑުފުނޑު ކޮށްލިއިރުވެސް އަހަރެންގެގާތުގައި ހިތްވަރުދޭން ހުރީ ހަމައެކަނި ޖާބިރުކަމަށް އަހަރެންގެ ހިތް ބުނަމުން ދިޔައެވެ. މަންމަމެން ގާތު ބުނަން ނުކެރޭ ވާހަކަވެސް އަހަރެން ބުނަނީ ބޭބެ ގާތުގައެވެ. އަހަރެންގެ ހަޔާތުގެ ފެށޭކޮޅު މަންމައާއި ބައްޕަގެ ދައުރުވެސް އަދާކުރީ ޙަޤީޤަތުގައި ޖާބިރުކަމަށް އަހަރެންނަށް އިޙްސާސްކުރެވުނެވެ. ނަމަވެސް މަންމަގެ ޤަބޫލުކުރުން ހުރީ އެއާ ދިމާ އިދިކޮޅަށެވެ.

         މަންމަ އަހަރެން ގާތު އަބަދުވެސް ބުނަމުން އައީ ޖާބިރުއާ ވާހަކަ ނުދެއްކުމަށެވެ. އެކީ ކުޅެއުޅެން އެހެން ކުދިން ހޯދުމަށެވެ. ކުލާސް ކުދިންނާ ބޮޑަށް ރައްޓެހިވުމަށެވެ. އަހަރެން އަބަދުވެސް ހިތީ މަންމަ އެ އިރުޝާދުތައް ދެނީ އަހަރެންނާއި ބޭބެއާ ދެމެދުގައިވާ ޢުމުރުގެ ތަފާތުކަމުން ކަމަށެވެ. 27 އަހަރުގެ މީހަކު، 13 އަހަރުގެ އަންހެން ކުއްޖަކާއެކު ކުޅެއުޅުމަކީ މީހުންނަށް ބަލައިގަންނަން ޖެހިލުންވާނެ ކަމެއްކަން އަހަރެންގެ ޅަ ސިކުނޑިއަށްވެސް ވިސްނުނެވެ. ނަމަވެސް އަހަރެންނަށް ފަހުން ހާމަވީ މަންމަގެ ލަފާތައް މިއަމާޒުވަނީ އެއަށް ވުރެ ފުންކޮށް ހިނގާކަމަކަށް ކަމެވެ.

         އަހަރެންނާއި ޚިލާފަށް ޖާބިރަކީ އޭނާގެ ޢުމުރުގެ ކުދިންތަކުގެ ތެރޭގައި މަޝްހޫރު ޝަޚްޞިއްޔަތެކެވެ. ޕާޓީއެއް އޮތިއްޔާ އެންމެ ފުރަތަމަވެސް ދަޢުވަތު އަންނާނީ ޖާބިރަށެވެ. އެހާމެ ރައްޓެހިން ގިނައެވެ. އެކިކަންކަމުގައި ޖާބިރު އޭނާގެ ރައްޓެހިން ގެއަށް ގެންނާތީ، މިތަނުން ދެތިން ރައްޓެހިން މިހާރު އަހަރެންވެސް ދަނެއެވެ. ބައްދަލުވާ އިރަކު އަހަރެންނާ ވާހަކަވެސް ދައްކައެވެ. އެހެންވީމަ އަހަރެންވެސް މަޑުމަޑުން އެމީހުންނާ ވާހަކަ ދައްކަންފެށީމެވެ. އަދި ޖާބިރު ނެތްއިރުވެސް އެމީހުންނާއެކީ މަޖާކުރަން ނިކުންނަން ފެށީމެވެ.

         ޖާބިރުގެ އެކުވެރިން ކޮށްއުޅުނީ އާންމުކޮށް 13 އަހަރުގެ ކުއްޖާކާއެކު ކޮށްއުޅޭ ކަންތައްތަކެއް ނޫނެވެ. ރޭގަނޑުގެ ކަނުއަނދިރި ވަގުތުތަކުގައި ގޭގެއަށް ވަދެ އެއްޗެހި ފޭރިގަނެގެން މީހަކަށް ނުފެނި ނިކުންނާނެ ގޮތް އެމީހުން އަހަރެންނަށް ބުނެދިނެވެ. މީހުންނަށް ހަމަލާދޭނެގޮތާއި، މަރުވެފަވާ މީހަކު ފޮރުވާނެ ގޮތާއި، މީހަކަށް ހާނިއްކައެއް ކުރެވުމުން އެކަމާ ހިތާމަކޮށް ކަންބޮޑުވުމުން އެއްކިބާވުމަށް އަމިއްލަ ނަފްސު ތައްޔާރުކުރާނެ ގޮތް ޖާބިރު އަހަރެންނަށް ކިޔައިދިނެވެ. އޭރު އަހަރެންނަށް ވިސްނުނީ އެ ހުރިހާ މަޢުލޫމާތަކީ އާންމު މަޢުލޫމަތުތަކެއް ކަމަށެވެ. މި ކަންތައްތަކަކީ ބޮޑުވީމާ ކުރަންޖެހޭނޭ ކަންތައްތަކެއް ކަމަށެވެ. ޖާބިރު ކަހަލަ ގިނަ ރައްޓެހިން ތިބޭ މީހަކަށް ވުމަށް ބޭނުންވާނަމަ އެ ކަންތައް އެނގި، ވީހާވެސް ގިނަ މީހުންގާތު އެ ވާހަކަ ކިޔާ އަހަރެމެންގެ ބައިގަނޑު ބޮޑުކުރަންޖެހޭ ކަމަށެވެ. އެ މީހުން އަހަރެން ގާތު ބުނަމުން ދިޔައީވެސް އެހެންނެވެ. ބައިގަނޑު ބޮޑުކުރަން އެހީވާށެވެ. އަންހެން ކުއްޖެއްވީމާ އެކަންކުރަން ފަސޭހަވާނެނޫން ހެއްޔެވެ. އޭރުން ރައްޓެހިންވެސް ގިނަވާނެތާއެވެ. އެންމެފަހުން އެމީހުން ބުނި ގޮތަށް ކަންތައްކުރަންފެށީމެވެ. ހަމައެކަނި ބައިބޮޑުކުރުމެއް ނޫނެވެ. އެމީހުންނެކޭ އެއްފަދައިން، މާރާމާރީގެ ހަރަކާތްތަކުގައިވެސް ބައިވެރިވީމެވެ.  

    ފަސްއެނބުރި ބަލާލާއިރު، އަހަރެންނަށް ތަންދޮރުއޮޅުންފިލާފައި ނުވުމުގެ ސަބަބުނެ އެމީހުންގެ ނުލަފާ ސަކަރާތްތައް ފެތުރުމަށް އަހަރެންގެ ތަސައްރަފުފުދިފައިނުވާ ފުރާނަ ބޭނުންކުރި ކަމަށް މިހާރު ވިސްނެއެވެ. އެކަމަކު އޭރު އަހަރެންނަށް ވިސްނުނީ އެ ހުރިހާކަމެއް ހިނގަނީ ހަމަ އަހަރެންގެ ސަބަބުންކަމެވެ. އަހަރެންނަކީ ބޭބޭގެ ޝިކާރައެއް ކަމަށް ޤަބޫލުކުރަން ހާދަ އުނދަގޫވިއެވެ. އަހަރެންނާއެކު ކުޑައިރު ހަރުބޯޅައިން ފުޓްބޯޅަކުޅެ، ހޭނަކަތާ މޫސުން އައުމުން ބަނބުކެޔޮ ކިރާއި އިލޮށި ހިފައިގެން ނިކުތް، އަހަރެންނާ އެކީ މަޖާކުރުމަށް އަތުގަޔާއި މުޅި މޫނުމަތީގައި ކުލައުނގުޅި، އަހަރެންނަށް އެހާ އޯގާތެރިވި ޖާބިރަކީ މަސްތުވާތަކެތި ވިއްކުމާއި ގޭންގު މާރާމާރީ ހިންގުމުގައި އިސްކޮށް ހުރި މީހާކަމަށް ޤަބޫލުކުރަން އަހަރެންނަށް ދަތިވާނެ ނޫން ހެއްޔެވެ؟ ނަފްސާނީ އަނދަވަޅެއްގެ ތެރޭގައި އަހަރެން ތާށިވެފައި އޮތީ ކިހާ ދުވަހެއްވަންދެންކަމެއް އަންދާޒާ ކުރާކަށްވެސް ނޭނގެއެވެ. އަހަރެންނަށް އެނގެނީ ދެ އަހަރު ވަންދެންވެސް އެ ރައްޓެހިންނާއެކު މީހުންނަށް ހަމަލާދީ އެއްޗެހި އަތުލަން އުޅުނިންކަމެވެ. ޖާބިރު ބުނާގޮތަށް ވިއްކަންދޭ އެއްޗެހި އޭނާ ބުނާ ތާކަށް ބުނާ ވަގުތަކު ގެންގޮސްދިނިންކަމެވެ. އެނާ މަޅި އަޅުވައިގެން ގެނެސްފައި ތިބި އެހެން ކުދިން އެ މީހުން ބުނާގޮތް ނުހެދުމުން އަދަބުދޭތަން ދުށިންކަމެވެ. ނަމަވެސް މިއީ އެމީހުންކުރި އެންމެ ގޯސްކަންތައްތަކެއްވެސް ނޫނެވެ.  

    ޖާބިރުމެން އެ ހިންގާ ޖަރީމާތަކަށް އަހަރެންގެ ލޯހުޅެވުނީ އޭގެ ތިން އަހަރުފަހުން، ޖާބިރު ހަށިވިއްކުމުގެ ވިޔަފާރިވެސް ކުރާކަން އެނގުނު ދުވަހުއެވެ. އަހަރެން ލައްވާ ކުލާސް ކުދިން އެ ބައިގަނޑުތެރެއަށް ގެނެސް އެ ކުރަން ޖެއްސި ކަންތައްތައް ފެނުމުން އަހަރެން ރުޅިއައެވެ. އަމިއްލަ ނަފްސާ މެދު ފަކުރުވެސްގަތެވެ. އެ ހުރިހާ ކަމެއްގައި އެހީވާން އުޅެވުނުތީއެވެ. އަހަރެންގެ ސަބަބުން އެހެން މީހުން، އަމުދުން ޙަޤީޤީ އެކުވެރިންގެ ގޮތުގައި ބަލައިގަންނަންޖެހޭ ކުދިން، ހަލާކުގެތެރެއަށް އެއްލާލެވުނީތީއެވެ. ކޮންމެއަކަސް، ޖާބިރުގެ ވަކިތަކުން މި ކުދިން ސަލާމަތްނުވާނެކަން އަހަރެންނަށް މާރަނގަޅަށް އެނގުނެވެ. އެހެންމީހަކު ގާތު ބުނަން އުޅެފިނަމަ އެ ޚިޔާލު ނުކުރިނަމައޭ ހިތަށް އަރާވަރަށް އަނިޔާ ކޮށްފާނެއެވެ. ޕޮލިހުންނަށް ގުޅައިފިނަމަ ކުޑަ ކުދިންވީމާ ބަސް ބަލައިނުގަނެފާނެއެވެ. ޖާބިރުގެ ފާހިޝްކުޅިވަރުތައް ކުޅެން ގެނެސްތިބި އަހަރެންގެ މަޢުޞޫމު މިއެކުވެރިންގެ ހުރިހާ މަގެއްހެން ހުރީ ބަންދުވެފައެވެ. އެހެންކަމުން، އިތުރު ވިސްނުމަކާ ނުލައި އަމިއްލަ އަތްމައްޗަށް މިކަންތައް ނެގުމަށް އަހަރެން ނިންމީމެވެ. އަދި އިތުރު ވަގުތަކާ ނުލައި މި މުޅި މައްސަލައަށް ދާއިމީ ހައްލެއް ގެނައީމެވެ.

    މަންމައަށް ޖާބިރުގެ މަރުގެ ޚަބަރު އިވި އެންމެންނަށް އެހާ އަވަހަށް ޙިއްޞާކުރެވުނީ ކިހިނެއްކަމާމެދު އަހަރެން އަންތަރީސްވިއެވެ. އޭނަގެ އަތްފައި ބުރިކޮށް، ކުދިކުދި ކުރުމަށް ފަހުވެސް އެއީ ޖާބިރުކަން ފުލުހުންނަށް ވަކިކުރަން އެނގުނީ ކިހިނަކުންކަމާމެދުވެސް އަހަރެންނަށް ސުވާލު އުފެދުނެވެ. ކޮންމެއަކަސް، ޔަޤީންކަމާއެކު އަހަރެން މި މައްސަލައިގައި ކުށްވެރިނުވާނެކަން އަހަރެންނަށް އެނގެއެވެ. އާއިލާ މީހަކު މަރުވީތީ އެންމެން ހިތާމަކުރާއިރު އަހަރެންނަށް އެއްވެސް އަސަރެއް ނުކުރެއެވެ. ހަމަ ޖާބިރު ކިޔައިދިން ގޮތަށެވެ.

  • ސްކޫލް ފެހިކޮށް ބަގީޗާއެއްގެ ގޮތުގައި ބާއްވާނެ ގޮތް

    ސްކޫލް ފެހިކޮށް ބަގީޗާއެއްގެ ގޮތުގައި ބާއްވާނެ ގޮތް

    އިބްރާހީމް އަރުޝަމް (10ބީ، 2024)

    ރަށުގެ ރީތިކަން އިތުރުކޮށްދޭ އެންމެ ރީތި ބަގީޗާތަކެއްގެ ގޮތުގައި ރަށްރަށުގައި ކުރިން ހުންނަނީ އިހުގެ ސްކޫލްތަކެވެ. ނަމަވެސް މިހާރަކަށް އައިސް، ކުރީގައި އެފެންނަ ފެހިކަމާއި އާރޯކަމެއް ސްކޫލްތަކަކުން ނުފެނެއެވެ. އޭރު ސްކޫލްތަކުގައި ބަގީޗާ ހައްދައި ރީތި ކުރުމަށް އެންމެ ބުރަކޮށް މަސައްކަތް ކުރީ ސްކޫލުތަކުގެ ދަރިވަރުންނެވެ. އެހެންކަމުން، ތިޔަ ކުދިންގެ ސްކޫލް ފެހިކޮށް ރީތި ބަގީޗާއެއްގެ ގޮތުގައި ބާއްވާނެ އިރުޝާދު މި ލިޔުމުން ހިއްސާކޮށްލާނަމެވެ.

    މިހާރު ސްކޫލް އޮތްގޮތާއި އިހުގެ ސްކޫލްތައް ހުރި ގޮތް އަޅާކިޔާށެވެ. އިހުގެ ސްކޫލްތަކަށް ވުރެ ރީތިކުރުމަށް ކުރެވިދާނެ ކަންކަން ވިސްނާށެވެ. ސްކޫލް ފެހިކުރުމަށް ޓަކައި، ސްކޫލަށް ގެންނާނެ ބަދަލުތައް ކަނޑައަޅާށެވެ. ސްކޫލުގައި އިންދަން އެންމެ ރަނގަޅުވާނީ އަދި އެންމެ ރީތިވާނީ ކޮންކަހަލަ ގަސްތަކެއްތޯ ބަލާށެވެ. އެ ގަސްތައް އިންދާނެ ތަންތަނާއި ގަސްތައް ތަރުތީބުކުރާނޭ ގޮތްތައް ރާވާށެވެ. އޭރުން ސްކޫލު ފެހިކޮށް ރީތިކުރުމުގެ މަސައްކަތަށް ފަށައިގަނެވި ދެމެހެއްޓެނިވި ގޮތަކަށް ކުރިއަށްގެންދެވޭނެއެވެ.

    ސްކޫލުގައި އިންދާ ގަސްތަކަށް ފެންދީ ބެލެހެއްޓުމުގައި ދަރިވަރުން އިސްނަގާށެވެ. އަދި އިސްނަގަން ފުރުޞަތުދޭށެވެ. މިކަން ކުރުމަށް ދަރިވަރުން ގްރޫޕް ހަދާށެވެ. ސްކޫލުގައި ބަލަހައްޓަންޖެހޭ ސަރަހައްދުތައް މި ގްރޫޕްތަކަށް ބަހާލާށެވެ. ގަސްތަކަށް ފެންދީ ޤަވާޢިދުން ބަލަހައްޓާށެވެ. އެ ގްރޫޕަކަށް ކަނޑައެޅުނު ސަރަހައްދު، އެންމެ ރަނގަޅަށް ބެލެހެއްޓުމަށް އެއް ގްރޫޕް އަނެއް ގްރޫޕާ ވާދަކުރާށެވެ. ރަށުގައި އޮންނަ އެންމެ ރީތި ސްކޫލް އަދި އެންމެ ރީތި ބަގީޗާއަކަށް ހެދުމަށް އެއް ޢަޒުމެއްގައި މަސައްކަތްކުރާށެވެ. ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުގައި ސްކޫލުގެ ފެހިކަމާއި އާރޯކަން އިތުރުވެ ރީތި ބަގީޗާއެއްގެ ގޮތުގައި ބޭއްވޭނެއެވެ.

    ސްކޫލަކީ އެންމެ ފެހި އަދި އެންމެ ރީތި ބަގީޗާއަކަށް ހެދުމަށް އިހުގެ ސްކޫލްތައް ހުރި ގޮތް ބަލައި އަޅާކިޔާ، މުސްތަގުބަލުގައި ސްކޫލް އޮންނަން ބޭނުންވާގޮތް ރާވާށެވެ. އެއާއެކު ރޭވުމަށް ޢަމަލީ ސިފަ ގެނައުމަށް ދަރިވަރުން އިސްނަގާށެވެ. އެންމެ ރީތި ސްކޫލަކަށް ހެދުމަށް އެއް ޢަޒުމެއްގައި މަސައްކަތް ކުރާށެވެ. މި ލިޔުމުގައިވާއިރުޝާދުތަކާއި އެއްގޮތަށް އަމަލުކުރުމުން ތިޔަ ކުދިންގެ ސްކޫލް ފެހިވެ، ބަގީޗާއެއްގެ ގޮތުގައި ބޭއްވޭނެއެވެ.

  • ކުޅުދުއްފުށީގެ ޒުވާން ތަރި

    ކުޅުދުއްފުށީގެ ޒުވާން ތަރި

    މުޙައްމަދު މިޙްރާން މަމްދޫހް – 10އޭ

     2006ވަނަ އަހަރު، ފެބްރުއަރީ 28 ވީ އަނގާރަ ދުވަހު، ހދ.ކުޅުދުއްފުއްޓަށް އުފަންވި މަތީން ބަޝީރަކީ ޝެހެނާޒްގޭ ޢާޠިފާ މުޙައްމަދަށާއި، ހަމަ އެގޭ ބަޝީރް ޔޫސުފަށް ލިބިފައިވާ 4 ދަރިން ތެރެއިން 3 ވަނަ ދަރިއެވެ. މަތީން އެއްބަނޑު އެއްބަފާ މީހުންގެ ތެރޭގައި އަންހެން ކޮއްކޮއަކާއި ދެ ބޭބެ ތިބެއެވެ. މަތީނަކީ ކުޅުދުއްފުށީގައި ފުޓުބޯޅައިގެ ދާއިރާއިން ފާހަގަ ކޮށްލެވޭ، މީހުންގެ ލޯބި ލިބިފައިވާ ހުނަރުވެރި ކުޅުންތެރިއެކެވެ.

          ކުޑަ އިރުންސުރެ މަތީން އައީ އޭނާގެ ބައްޕަ ފުޓުބޯޅަ ކުޅޭތަން ބަލަމުންނެވެ. އޭނާގެ ބައްޕަ ފުޓުބޯޅަކުޅެގެން ހޯދާފައި ހުރި ރަން ތަށިތައް ފެނި މަތީންގެ ހިތުގައި ފުޓުބޯޅައަށް ޝައުޤުއުފެދުނެވެ. މީގެއިތުރުން މަތީންގެ އުމުރުން 6 އަހަރުގައި އޭނާގެ ބައްޕަ، ފުޓުބޯޅަ ކުޅެން ދަސްކޮށްދިނުމުން އޭނާ މި ކުޅިވަރާ ހުރި ގާތްކަން ބޮޑުވިއެވެ. 2012 ވަނަ އަހަރު މަތީންގެ ބައްޕަ އުފެއްދި ”ބަޝީރު ސްޕޯރޓްސް އެކަޑަމީ“ ގައި މަތީން ބައިވެރިވީ ފޮނި އުއްމީދުތަކަކާއެކުއެވެ. އޭރުވެސް މަތީނަކީ މި އެކަޑަމީގައި ފާހަގަކޮށްލެވޭ ހުނަރުވެރި ކުޅުންތެރިއެކެވެ. މަތީން މި އެކަޑަމީއަށް ވަންއިރު ކުރި ފޮނި އުއްމީދުތަކުގައި ކުލަޖެހުނީ ހީކުރިވަރަށްވުރެ ފުރިހަމައަށެވެ.

           މަތީންއަކީ ކުޅުދުއްފުށިން އަރަމުން އަންނަ ޒުވާން ތަރިއެކެވެ. އޭނާގެ ފަރާތުން ރަށު ފެންވަރުގައްޔާއި ސްކޫލް ފެންވަރުގައި ބާއްވާ މުބާރާތްތަކުން މޮޅު ކުޅުމެއް ފެންނަމުންދާއިރު، އެންމެ ފަހުން ބޭއްވި ކުޅުދުއްފުށި ޗެމްޕިއަންޝިޕުގައި ޒިގްޒެގަށް ކުޅުނު މަތީން ވަނީ ތަފާތު ރަނގަޅު ކުޅުމެއް ދައްކާފައެވެ. ހަމަ މީގެ އިތުރުން މަތީން ވަނީ 19 އަހަރުން ދަށުގެ ޤައުމީ ޓީމަށް ހޮވި، ކުޅުދުއްފުށިން، ފުރަތަމަ 19 އަހަރުން ދަށުގެ ޤައުމީ ޓީމަށް ހޮވުނު ކުޅުންތެރިޔާގެ ޝަރަފް ހޯދައި ކުޅުދުއްފުއްޓަށާއި ބަޝީރް ސްޕޯރޓްސް އެކަޑަމީއަށް ރީތި ނަމެއް ހޯދައިދީފައެވެ.

           މަތީން މި ކާމިޔާބީތައް ޙާސިލް ކުރީ ގޮންޖެހުން ތަކަކާ ކުރިމަތިލައިގެންނެވެ. އިސްކޫލުން ދޭ ފިލާވަޅުތައް ގިނަކަމުން ކުޅެން ނުދެވުމާއި  ރައްޓެހިންނާ އެކީ ކުޅޭއިރު އަނިޔާވުން، މި ގޮންޖެހުންތަކުތެރޭގައި ހިމެނެއެވެ. މަތީނަށް ދިމާވި އެންމެ ބޮޑު ގޮންޖެހުމަކަށް ވެގެން ދިޔައީ ”މާއްޓޭ އިންޓަރ ސްކޫލް ފުޓްބޯލް ޓޯރނަމެންޓް“ ގައި ކުޅެމުން ދަނިކޮށް، އޭނާގެ ފަލަމަސްގަނޑު ފަޅައިގެން ދިޔުމެވެ. ނަމަވެސް އޭނާގެ މައިންބަފައިންނާއި، ޓީމު އެންމެންގެ އެހީތެރިކަމާއެކު، މަތީން ހިތްވަރުކޮށްގެން މުބާރާތް ނިންމިއެވެ.

           މިހާރު އުމުރުން 17 އަހަރުވީ މަތީން ބަޝީރު އަންނަނީ އޭނާގެ ބައްޕައާއެކު، ބަޝީރް ސްޕޯރޓްސް އެކަޑަމީގައި ކޯޗުކަން ކޮށްދެމުންނެވެ. މީގެ އިތުރުން މަތީނަށް ވަނީ ޓީސީ ސްޕޯރޓްސްއަށް ކުޅުމުގެ ފުރުސަތުވެސް ލިބިފައެވެ. ޒުވާން ކުޅުންތެރިންނަށް މަތީން ދޭން ބޭނުންވާ މެސެޖަކީ، ފުޓުބޯޅަ ކުޅުމުގައި ހުނަރު ހުރި ކަމުގައިވިޔަސް، ބުރަ މަސައްކަތާ ނުލައި ކާމިޔާބެއް ނުވާނެވެ.